Położna – gwarancja spokojniejszego początku macierzyństwa

Ciąża to wyjątkowy czas – przepełniony emocjami, oczekiwaniem i podejmowaniem ważnych decyzji. Jedną z nich jest wybór osoby, która będzie wspierała ciężarną zarówno w trakcie ciąży, jak i po narodzinach dziecka. Czy ma to być ktoś bliski, coraz popularniejsza w ostatnim czasie doula, czy może wykwalifikowana położna? W tekście odpowiadamy na nurtujące przyszłych rodziców pytania dotyczące wyboru osoby wspomagającej mamę przy porodzie. 

Czym zajmuje się położna?

Położna jest samodzielnym zawodem i równoprawnym członkiem zespołu medycznego. Może pracować zarówno w szpitalu, przychodni podstawowej opieki zdrowotnej, jak i prowadzić własną działalność w ramach umowy z NFZ. Zajmuje się kompleksowym dbaniem o zdrowie kobiet. Wbrew powszechnemu przekonaniu prowadzenie oraz pomoc przy ciąży to nie jej jedyne zadanie. Swoją wiedzą i doświadczeniem wspiera również dojrzewające dziewczęta czy panie przechodzące menopauzę. 

Co konkretnie robi położna?

Położna jest kojarzona przede wszystkim z pomocą ciężarnym. Jednak jej zadanie to dbanie o zdrowie każdej kobiety, niezależnie od wieku. W ramach swojej pracy zajmuje się między innymi:

• Prowadzeniem ciąży – monitoruje stan przyszłej mamy, zleca i często wykonuje badania oraz interpretuje ich wyniki,
• Edukacją przedporodową – tworzy tak zwane szkoły rodzenia,
• Odbieraniem porodu,
• Opieką nad kobietą w połogu – dokonuje wizyt patronażowych, kontroluje jej stan zdrowia, gojenie się ran po cesarskim cięciu,
• Doradztwem w zajmowaniu się dzieckiem – wspiera w pierwszych dniach życia malucha, pokazuje, w jaki sposób go karmić czy kąpać,
• Zachęcaniem do badań profilaktycznych – testu HPV HR, mammografii czy USG narządów rozrodczych,
• Wspieraniem kobiet po operacjach ginekologicznych,
• Edukacją w zakresie chorób przenoszonych drogą płciową,
• Profilaktyką chorób kobiecych.

Wsparcie w ciąży

Opieka nad ciężarną to jedno z głównych zadań położnej środowiskowej. Każda przyszła mama może odbyć łącznie 26 wizyt u specjalistki. Spotkania odbywają się w dogodnym dla obu stron terminie, należy jednak pamiętać, że położne pracują od poniedziałku do piątku, między 8:00 a 18:00. Ponadto wizyty nie mogą mieć miejsca w dni ustawowo wolne od pracy. Kobietom przysługuje prawo do wizyty:

• Raz na tydzień między 21. a 31. tygodniem ciąży,
• Dwa razy w tygodniu od 32. tygodnia ciąży aż do rozwiązania.

Podczas tych wizyt położna prowadzi edukację przedporodową, w ramach której przekazuje przyszłej matce wiedzę dotyczącą opieki nad noworodkiem. Pomaga również stworzyć plan porodu i tłumaczy techniki laktacyjne.

Wizyty patronażowe

To wizyty położnej, które odbywają się już po narodzinach dziecka. Służą temu, aby pomagać rodzicom w pierwszych wspólnych chwilach z maluchem. Położna odwiedza miejsce zamieszkania rodziny i w trakcie pierwszego spotkania przeprowadza wywiad dotyczący porodu oraz ogólnej kondycji emocjonalnej i zdrowotnej matki i jej pociechy. 

Wizyta patronażowa trwa zwykle około godziny. W jej trakcie położna rozmawia z rodzicami o tym, jak czują się w swojej nowej roli, a także rozwiewa ich wątpliwości dotyczące opieki nad maluchem. Sprawdza, w jaki sposób świeżo upieczeni mama i tata zajmują się swoją pociechą, służąc jednocześnie pomocą oraz dobrymi radami. 

Każdej rodzinie przysługuje od 4 do 6 wizyt na czas połogu, przy czym pierwsza odbywa się w ciągu 48 godzin od opuszczenia szpitala. Kolejne spotkania z położną wypadają mniej więcej raz w tygodniu. Terminy patronaży wymagają wcześniejszego umówienia. To, ile zostanie ich przeprowadzonych, zależy od tego, jak położna oceni stopień samodzielności rodziców. 

Warto pamiętać, że patronaże są prawem rodziców – nie muszą się na nie zgadzać. Położna nie może wejść do mieszkania bez zapowiedzi, ponieważ nie ma uprawnień organów ścigania czy opieki społecznej. 

Jak wybrać położną do porodu? Czym się różni od położnej POZ?

Położna środowiskowa (POZ) zajmuje się opieką nad kobietą i dzieckiem w trakcie ciąży oraz po porodzie. To specjalistka od pielęgnacji rodzinnej, której wskazanie jest konieczne, aby korzystać z bezpłatnych wizyt w ramach NFZ. Można to zrobić na dwa sposoby:

• Poprzez wypełnienie pisemnej deklaracji w wybranej przychodni POZ lub indywidualnie u położnej, która podpisała kontrakt z NFZ,
• Elektronicznie – deklarację wysyła się przy użyciu Internetowego Konta Pacjenta, konieczne jest posiadanie podpisu zaufanego lub kwalifikowanego podpisu elektronicznego.

Powinnaś wiedzieć, że przysługuje Ci również prawo do wyboru położnej do porodu. Możesz skorzystać z bezpłatnej opieki osoby zatrudnionej w szpitalu, w którym zdecydowałaś się rodzić lub zatrudnić do tego celu prywatną położną spoza placówki – w tym przypadku konieczna będzie zapłata za usługę.

Czy położna jest obowiązkowa? Czy mogę z niej zrezygnować?

Nie ma konieczności wyboru położnej, ale warto dobrze przemyśleć tę decyzję. Zaleca się, aby świeżo upieczona mama miała wsparcie osoby posiadającej  wiedzę dotyczącą ciąży, połogu oraz opieki nad dzieckiem. Położna przeprowadza wizyty patronażowe, w trakcie których dogląda stanu zdrowia kobiety i malucha, służy dobrą radą i pomaga odnaleźć się w nowej rzeczywistości. 

Zdarza się, że przyszła mama nie jest zadowolona z przebiegu współpracy z wybraną położną. Dwa razy w ciągu roku kalendarzowego kobieta ma prawo do zmiany położnej środowiskowej. Może to zrobić bezpłatnie i bez podania konkretnej przyczyny. Każda kolejna zmiana w tym samym roku kosztuje 80 zł. Należy pamiętać, że poczucie bezpieczeństwa i komfort psychiczny matki są kluczowe dla prawidłowego rozwoju dziecka. Musi mieć pełne zaufanie do osoby, która będzie opiekowała się nią w trakcie ciąży i po niej.

Na co zwrócić uwagę, wybierając położną?

Kluczowe przy wyborze położnej powinny być jej kompetencje oraz sposób komunikacji. Osoba, która ma doświadczenie, ale nie wzbudza zaufania bądź nie potrafi w spokojny sposób tłumaczyć i rozwiewać wątpliwości to nienajlepszy wybór. Ciąża to wyjątkowo trudny czas, dlatego wsparcie cierpliwej, życzliwej położnej okazuje się równie ważne co wiedza medyczna.

Przed podjęciem decyzji o wyborze położnej, warto zasięgnąć opinii innych mam. Zapytać o ich doświadczenia, o to, jak oceniają wiedzę oraz kompetencję położnej, która się nimi opiekowała. Zdanie znajomych lub recenzje w internecie mogą stanowić cenną wskazówkę, jednak nie powinny być jedynym kryterium wyboru. 

Każda kobieta ma nieco inne oczekiwanie, dlatego warto porównać ofertę położnych pod kątem zakresu świadczonej opieki, aby dostosować ją do swoich potrzeb. Pamiętaj również, że położne zatrudnione w przychodniach POZ przyjmują jedynie w określonych godzinach, podczas gdy prywatne bardzo często gwarantują większą dostępność.

Kiedy najlepiej wybrać swoją położną?

Dobrze jest wybrać położną stosunkowo wcześnie. Większość kobiet podejmuje tę decyzję jeszcze w trakcie trwania ciąży – w drugim lub trzecim trymestrze. Dzięki temu mają czas, żeby lepiej poznać osobę, która będzie się nimi opiekowała w trakcie połogu, a także mogą skorzystać z jej wiedzy jeszcze przed samym rozwiązaniem. 

Wcześniejszy wybór daje możliwość omówienia planu porodu. Pozwala przyszłej mamie przygotować się na karmienie piersią oraz uzyskać odpowiedzi na pytania dotyczące opieki nad noworodkiem w pierwszych dniach jego życia. Nie warto zatem odkładać decyzji o wyborze położnej na ostatnią chwilę. Ponadto, jeśli współpraca nie przebiega pomyślnie zyskuje się czas na ewentualną zmianę położnej. 

Jakie pytania zadać położnej?

Wybranie położnej na wczesnym etapie ciąży daje przyszłej matce czas na to, aby lepiej poznać osobę, która będzie się nią opiekowała. Już po pierwszym spotkaniu można stwierdzić, czy wzbudza ona zaufanie i tworzy komfortowe warunki do rozmowy. To także świetna okazja do tego, aby rozwiać swoje wątpliwości. W trakcie pierwszej rozmowy warto zapytać między innymi:

• O doświadczenie położnej w pracy z noworodkami,
• W jaki sposób prowadzi ona edukację przedporodową,
• Jak wyglądają wizyty patronażowe,
• Czy w nagłych wypadkach istnieje możliwość kontaktu.

Otwarta, swobodna rozmowa pozwoli ocenić czy położna rzeczywiście odpowiada oczekiwaniom przyszłej mamy i czy jest to właściwa osoba do pomocy w trakcie i po ciąży.

Kim jest doula? 

To kobieta, zapewniająca przyszłej mamie stałe wsparcie emocjonalne i informacyjne. Nie wykonuje jednak żadnych badań ani zabiegów ze względu na brak wykształcenia medycznego. Doule nie przyjmują porodów, ich rola sprowadza się do towarzyszenia kobiecie w czasie ciąży i po porodzie. Pomagają łagodzić bóle w niefarmakologiczny sposób – poprzez masaże, ucisk okolicy lędźwiowej czy pracę z oddechem, a także wspomagają partnera kobiety w opiece nad nią i nad dzieckiem. 

Warto pamiętać, że doula nie jest alternatywą dla położnej, a dodatkowym źródłem wsparcia dla ciężarnej. Trzeba również zaznaczyć, że zwykle przy porodzie może znajdować się tylko jedna osoba z otoczenia rodzącej, co może oznaczać potrzebę wyboru między doulą a ojcem dziecka.

Położna – specjalistka od opieki nad mamą i dzieckiem

Odpowiednio wybrana położna stanowi nieocenione źródło wsparcia dla ciężarnych oraz kobiet w połogu. Jej wiedza i doświadczenie dają przyszłej mamie poczucie bezpieczeństwa i komfortu w okresie edukacji przedporodowej, a także w trakcie rozwiązania. Z kolei wizyty patronażowe sprawiają, że pierwsze tygodnie z noworodkiem są znacznie łatwiejsze. Warto poświęcić dłuższą chwilę na znalezienie specjalistki, która zaopiekuje się przyszłą mamą zgodnie z oczekiwaniami.